इलाम–२ : रूपान्तरणको अवसर कि दोहोरिँदो नेतृत्वको निरन्तरता ?

इलाम क्षेत्र नम्बर २ यतिबेला केवल चुनावी मैदान होइन, राजनीतिक दिशाको बहस गर्ने थलो बनेको छ। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा यहाँ मतदाताको मनमा एउटै प्रश्न छ— स्थायित्व रोज्ने कि रूपान्तरण ? पुरानै नेतृत्वशैली स्वीकार्ने कि नयाँ राजनीतिक विकल्प खोज्ने ?
मुख्य प्रतिस्पर्धामा नेपाली कांग्रेसका भेषराज आचार्य, नेकपा एमालेका सुहाङ नेम्बाङ, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका गोकुल राई र श्रम संस्कृति पार्टीका सुदिप राई छन्। अन्य उम्मेदवारहरू पनि मैदानमा भए तापनि चुनावी बहस यी चार धारबीच केन्द्रित छ।
कांग्रेस : के साँच्चै बदलिँदैछ ?
नेपाली कांग्रेसले पछिल्लो समय आफूलाई पुनर्संरचना गर्ने प्रयास गरिरहेको सन्देश दिएको छ। जेएनजी आन्दोलनपछि पार्टीभित्र देखिएको आत्मसमीक्षा, युवा पुस्ताको सहभागिता र नीतिगत बहसलाई कांग्रेसले सकारात्मक रूपान्तरणका संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।
तर प्रश्न अझै बाँकी छ— के यो परिवर्तन संरचनात्मक हो कि केवल चुनावी भाषण ?
यदि कांग्रेसले साँच्चिकै नयाँ सोच, पारदर्शी नेतृत्व र स्थानीय मुद्दामा स्पष्ट खाका प्रस्तुत गर्न सक्छ भने इलाम–२ मा नयाँ ऊर्जा दिन सक्छ। अन्यथा “पुरानै पार्टी, पुरानै शैली” भन्ने आरोपबाट मुक्त हुन गाह्रो हुनेछ।
एमाले : बलियो संगठन, तर नेतृत्वशैलीको बोझ
नेकपा एमाले इलाम–२ मा संगठनात्मक रूपमा मजबुत छ। सुहाङ नेम्बाङको उम्मेदवारी पार्टीको निरन्तरताको प्रतीक मानिन्छ। तर एमालेमाथि उठिरहेको एउटा गम्भीर प्रश्न छ— पार्टी सञ्चालन अत्यधिक केन्द्रीकृत त छैन ?
पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओली को शैलीलाई लिएर देशव्यापी रूपमा उठ्ने आलोचनाले स्थानीय तहसम्म असर पारिरहेको छ। निर्णय प्रक्रियामा व्यापक सहभागिता भन्दा “एकल प्रभाव” हाबी भएको धारणा मतदाताबीच फैलिएको छ।
एमालेले विकास र स्थिरताको नारा दिँदै आएको छ। तर मतदाताले अब केवल नारा होइन, नतिजा र जवाफदेहिता खोजिरहेका छन्।
रास्वपा : आक्रोशभन्दा अगाडि के ?
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले आफूलाई वैकल्पिक शक्ति भन्दै पुराना दलविरुद्ध आक्रामक शैली अपनाएको छ। गोकुल राईको उम्मेदवारीले परिवर्तन चाहने मतदातालाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरेको छ। तर एउटा मूल प्रश्न उठ्छ— पुरानालाई आलोचना गर्नु बाहेक नयाँ खाका के छ ?
सुशासन र पारदर्शिताको कुरा पर्याप्त होइन; विकास, रोजगारी, कृषि, पर्यटन र स्थानीय अर्थतन्त्रबारे ठोस योजना आवश्यक छ।
यदि रास्वपाले केवल विरोधको राजनीति गर्‍यो भने त्यो आक्रोश तान्न सक्छ, तर स्थायी विश्वास जित्न कठिन हुनेछ।
श्रम संस्कृति पार्टी : सानो शक्ति, तर स्पष्ट वर्गीय आवाज
सुदिप राईले श्रमिक अधिकार र सामाजिक सुरक्षाको मुद्दा उठाएका छन्। ठूलो शक्ति नभए पनि वर्गीय बहसलाई चुनावी मैदानमा ल्याउनु लोकतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेत हो।
तर इलाम–२ को निर्णायक परिणाममा प्रभाव पार्न व्यापक जनसमर्थन आवश्यक हुनेछ।
निष्कर्ष : मतदाताको मौन निर्णय
इलाम–२ मा यसपटकको चुनाव केवल जित–हारको अंकगणित होइन। यो नेतृत्वशैलीको मूल्यांकन हो। यो रूपान्तरणको परीक्षण हो। यो वैकल्पिक राजनीतिका दाबीको परीक्षा हो।
मतदाता अब भावनाभन्दा बढी विश्वासयोग्यता खोजिरहेका छन्। नारा भन्दा बढी कार्ययोजना खोजिरहेका छन्।
र वाचा भन्दा बढी जवाफदेहिता खोजिरहेका छन्।
इलाम–२ ले यसपटक के रोज्छ ?
दोहोरिँदो शक्ति कि बदलिँदो दिशा ?
निर्णय अब मतदाताको हातमा छ।

इलाम क्षेत्र नं. २ बाट १४ जना उम्मेदवारले मनोनयन दर्ता गराएका छन्। यस क्षेत्रमा नेपाली कांग्रेसका भेषराज आचार्य, नेकपा एमालेका सुहाङ नेम्बाङ, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका ओम गुरुङ, नेकपा माओवादी (विप्लव) का होम सी. खतिवडा, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका गणेशप्रसाद दुलाल, नेपाल जनमुक्ति पार्टीका यामबहादुर योङहाङ, राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीकी पवित्रा तुम्बाहाम्फे रहेका छन्। त्यसैगरी जनता समाजवादी पार्टीका बलबहादुर आङदेम्बे, संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चका सादरसिं लिङदेन लिम्बू, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका गोकुल राई, मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसनका श्यामबहादुर लिम्बू, श्रम संस्कृति पार्टीका सुदिप राई, राष्ट्रिय परिवर्तन पार्टीका दिवस राई तथा स्वतन्त्र उम्मेदवार डाक प्रसाद गौतम रहेका छन्।