एक पटक पुग्नै पर्ने पर्यटकीय गन्तव्य : थुम्केरानी

जीवन शर्मा

इलामको को केन्द्र फिक्कल बजारबाट उत्तर–पश्चिमतर्फ तथा को केन्द्र नयाँबजारबाट करिब ५.५ किलोमिटर उत्तरमा अवस्थित रमणीय पर्यटकीय गन्तव्य हो थुम्केरानी । प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक महत्व र जैविक विविधताले भरिपूर्ण थुम्केरानी पुग्ने जो–कोहीले जीवनमा फरक अनुभूति प्राप्त गर्ने गर्छन् । त्यसैले पनि थुम्केरानीलाई “एक पटक पुग्नै पर्ने ठाउँ” का रूपमा चिनिन्छ ।

कसरी पुग्ने थुम्केरानी ?

फिक्कल बजारबाट नयाँबजारसम्म नियमित सवारी साधन सञ्चालनमा रहेका छन् । निजी सवारी साधन प्रयोग गर्नेहरूका लागि यात्रा अझ सहज हुन्छ । सूर्योदय नगरपालिकाको बरबोटेबाट रम्फोक–ढोडे हुँदै साघुबेसी पुगिन्छ । जोगमाई खोलाको काखमा रहेको साघुबेसीको प्राकृतिक सौन्दर्यले यात्रुलाई लोभ्याउँछ ।

त्यसपछि नयाँबजार पुग्दा प्रकृतिले सजाएको सफा र आकर्षक बजारले आगन्तुकलाई स्वागत गर्छ । नयाँबजारबाट सोलिङ गरिएको उकालो बाटो हुँदै जङ्गलको मनोरम दृश्य पार गर्दै थुम्केरानी पुग्न सकिन्छ । नियमित सार्वजनिक यातायात कम भए पनि आवश्यकताअनुसार गाडी रिजर्भ गरेर जान सकिन्छ ।

ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व

थुम्केरानी क्षेत्रमा रहेका विशाल ढुङ्गा, पुरानो गुम्बा तथा नागथान क्षेत्र धार्मिक र ऐतिहासिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छन् । जौबारी जाने बाटोमा रहेका दुई विशाल ढुङ्गा किरात सभ्यता र बौद्ध धर्मसँग जोडिएका मानिन्छन् । ती ढुङ्गामा कुँदिएका अक्षर र चिन्हहरूको उत्पत्ति तथा इतिहास अझै अध्ययनकै विषय बनेको छ ।

स्थानीयका अनुसार त्यहाँ रहेको गुम्बा निकै पुरानो हो । नागथान, नागपोखरी र नागढुङ्गासँग सम्बन्धित विभिन्न जनविश्वासहरू अझै जीवित छन् । सन्तान प्राप्तिका लागि पूजा गर्ने तथा देवस्थलबाट कुनै वस्तु लैजान नहुने विश्वास स्थानीय समुदायमा रहिआएको छ ।

वनस्पति र जैविक विविधताको भण्डार

थुम्केरानी क्षेत्र विभिन्न प्रकारका वनस्पति र औषधीय जडीबुटीले भरिपूर्ण छ । यहाँ पाइने सतुवा जस्ता बहुमूल्य जडीबुटी औषधीय दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छन् । वनस्पति अनुसन्धान गर्नेहरूका लागि यो क्षेत्र अध्ययनको उपयुक्त केन्द्र बन्न सक्छ ।

यस क्षेत्रमा पाइने “निसा झार” बारे पनि स्थानीयस्तरमा विभिन्न किंवदन्ती प्रचलित छन् । पुराना पुस्ताका अनुसार उक्त वनस्पतिको असरले मानिसहरू दिशाहीन भई एकै स्थान वरिपरि घुमिरहने गर्थे भन्ने जनविश्वास रहेको पाइन्छ । यस्ता विषयहरूको वैज्ञानिक अध्ययन आवश्यक देखिन्छ ।

प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिएको थुम्केरानी

थुम्केरानीको भौगोलिक बनावट अत्यन्त आकर्षक छ । हरियाली जंगल, साना–साना डाँडाकाँडा, सूर्योदय र सूर्यास्तको मनोरम दृश्य, नजिकै देखिने हिमशृङ्खला तथा तल फैलिएको तराई क्षेत्रको दृश्यले पर्यटकलाई मोहित बनाउँछ ।

साँझपख तराई क्षेत्रमा टल्किने बिजुली बत्तीको दृश्यले झन् अलग आनन्द दिन्छ । वरिपरिका पहाडी गाउँ र रंगीन घरहरूले थुम्केरानीलाई अझ सुन्दर बनाएका छन् ।

सन्दकपुर–जौबारी यात्राको प्रमुख प्रवेशद्वार

थुम्केरानी सन्दकपुर, जौबारी, तुम्लिङ, मेघ्मा र चित्रेगुम्बा जाने पर्यटकहरूको लागि महत्वपूर्ण मार्ग पनि हो । नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमा रहेका यी पर्यटकीय स्थल प्राकृतिक, धार्मिक तथा पुरातात्त्विक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन् ।

विशेषगरी “इलामको मनाङ–मुस्ताङ” भनेर चिनिने सन्दकपुर क्षेत्र भ्रमण गर्ने पर्यटकहरूका लागि थुम्केरानी स्वागतद्वार जस्तै बनेको छ ।

पर्यटन प्रवर्द्धनको आवश्यकता

प्राकृतिक, धार्मिक, ऐतिहासिक र जैविक विविधताले सम्पन्न थुम्केरानीलाई व्यवस्थित रूपमा प्रचार–प्रसार र संरक्षण गर्न सके इलामकै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने सम्भावना देखिन्छ । स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी तथा सरोकारवालाहरूले आवश्यक पूर्वाधार विकास र संरक्षणमा ध्यान दिन सके यस क्षेत्रले पर्यटनबाट ठूलो लाभ लिन सक्छ ।